Świadczenie wspierające to kluczowe dla systemu wsparcia rozwiązanie, które ma poprawić sytuację finansową dorosłych osób z niepełnosprawnościami. W założeniu miało ono być odpowiedzią na kontrowersje związane z dotychczasowymi świadczeniami pielęgnacyjnymi, skupiając się na podmiotowości osoby niepełnosprawnej. Jednak droga do jego uzyskania, otoczona złożonymi formalnościami i często zaniżanymi decyzjami, okazała się długa i wyboista. Rozmawiamy z prawnikiem z Kancelarii Vestra z Lęborka, która specjalizuje się w pomocy osobom z niepełnosprawnościami, o największych problemach i skutecznym sposobie na obronę swoich praw.
Czym jest świadczenie wspierające i czym różni się od świadczenia pielęgnacyjnego?
Świadczenie wspierające to przede wszystkim odpowiedź na problemy z wcześniejszymi systemami, jak świadczenie pielęgnacyjne, które było przyznawane opiekunom. Kluczową zmianą jest to, że świadczenie wspierające należy się bezpośrednio osobie niepełnosprawnej. Chodzi o przywrócenie osobom z niepełnosprawnościami ich godności i podmiotowości, aby to one mogły sfinansować swoje potrzeby opiekuńcze.
Kolejną istotną różnicą jest to, że w przypadku świadczenia wspierającego nie ma już wymogu rezygnacji z zatrudnienia czy zakazu łączenia go ze świadczeniami emerytalno-rentowymi, co było dużym ograniczeniem w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wygląda droga do uzyskania świadczenia i na czym polega największy problem na samym starcie?
Procedura składa się z dwóch głównych etapów. Najpierw trzeba uzyskać decyzję od Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, która ustala tzw. Poziom Potrzeby Wsparcia wyrażony w punktach (od 70 do 100). Dopiero posiadając prawomocną decyzję z odpowiednią liczbą punktów, składa się wniosek o wypłatę samego świadczenia do ZUS.
Największy problem napotykany na początku dotyczy dokumentacji, a zwłaszcza kwestionariusza samooceny osoby niepełnosprawnej. Jest to obszerny formularz liczący kilkanaście stron i ponad 30 pytań, w którym trzeba szczegółowo opisać stopień swojej samodzielności. Niestety, wypełnienie go jest bardzo skomplikowane dla osób, które często zmagają się nie tylko z niepełnosprawnością fizyczną, ale również z problemami natury psychicznej czy rozwojowej.
Dlaczego osoby z zaawansowaną niepełnosprawnością często otrzymują zbyt mało punktów?
Osoby z bardzo zaawansowaną niepełnosprawnością nierzadko otrzymują liczbę punktów, która nie uprawnia ich do wypłaty świadczenia. Przyczyn jest kilka.
Po pierwsze, niewystarczająco szczegółowo wypełniony kwestionariusz samooceny. Po drugie, kwestia prezentacji swojej sytuacji podczas oceny przez komisję. Osoby niepełnosprawne często wstydzą się mówić o tym, czego nie potrafią, udając większą samodzielność. Tym samym, szkodzą same sobie, bo te czynności są potem punktowane jako wykonywane samodzielnie, co obniża ogólny wynik.
Warto też podkreślić, że w komisjach WZON-u zazwyczaj nie ma lekarzy, a są to osoby z wykształceniem np. psychologicznym lub fizjoterapeutycznym. Dlatego tak kluczowe jest szczegółowe opisanie w kwestionariuszu, jak konkretne schorzenia wpływają na codzienną samodzielność, ponieważ oceniający mogą tego nie zauważyć.
Jakie kwoty świadczenia wspierającego przysługują osobom niepełnosprawnym?
Świadczenie przysługuje osobom, które uzyskają od 70 do 100 punktów. Kwota świadczenia jest powiązana z wysokością renty socjalnej i zależy od przyznanej punktacji. Rozpiętość jest znacząca:
- Minimalna kwota, za 70-74 punkty, to 40% renty socjalnej (obecnie około 750 zł miesięcznie).
- Maksymalna kwota, za 95-100 punktów, to 220% renty socjalnej (obecnie ponad 4000 zł miesięcznie).
Co można zrobić, gdy Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zwleka z decyzją?
Czas oczekiwania jest dużym problemem. Ustawa przewiduje trzymiesięczny termin na wydanie decyzji, ale w wielu województwach postępowania trwają nawet rok, a zdarza się, że i dłużej.
Jeśli oczekiwanie jest wydłużone, można skorzystać z narzędzi przewidzianych w procedurze administracyjnej:
- W pierwszej kolejności można złożyć ponaglenie na bezczynność lub przewlekłość postępowania do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności.
- Jeżeli to nie przyniesie skutku, można złożyć skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skargę tę można złożyć nawet dzień po złożeniu ponaglenia.
WSA może nakazać WZON-owi wydanie decyzji w określonym terminie, a w przypadkach rażących naruszeń nałożyć grzywnę, a nawet przyznać świadczenie pieniężne na rzecz wnioskodawcy.
Jakie są możliwości odwołania się, jeśli osoba nie zgadza się z przyznaną punktacją?
Istnieją dwa etapy odwoławcze:
- W ciągu 14 dni od otrzymania pierwszej decyzji WZON, należy złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do tego samego zespołu.
- Jeżeli druga decyzja WZON nadal jest niezadowalająca, przysługuje odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w terminie miesiąca od jej doręczenia.
Postępowanie sądowe jest często bardzo korzystne, ponieważ sąd zazwyczaj dopuszcza dowód z opinii biegłego (lekarza specjalisty), który niezależnie ocenia poziom potrzeby wsparcia. Widzieliśmy już przypadki, gdzie biegli sądowi podwyższali punktację o 7, 10, a nawet 18 punktów (np. z 72 do ponad 90), co przekładało się na różnicę w świadczeniu rzędu 2000 zł miesięcznie.
Kto nie może skorzystać ze świadczenia, mimo otrzymania punktów, i na co należy uważać?
Ze świadczenia wspierającego nie mogą skorzystać osoby przebywające w placówkach zapewniających całodobową opiekę, takich jak: Domy Pomocy Społecznej (DPS), Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze (ZOL) czy zakłady karne.
Jakie jest kluczowe zalecenie dla osób ubiegających się o świadczenie?
Najważniejszą, kluczową kwestią jest prawidłowe i rzetelne wypełnienie kwestionariusza samooceny. Ten dokument jest podstawą całego postępowania – od pierwszej decyzji WZON, aż po ewentualne odwołanie do sądu. Muszą się w nim znaleźć wszystkie najistotniejsze kwestie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka, a które utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Apelujemy, by nie wstydzić się i nie lekceważyć swoich trudności. Udawanie, że potrafi się coś zrobić, z czym faktycznie ma się problem, działa wyłącznie na niekorzyść wnioskodawcy i obniża punktację, a w konsekwencji wysokość świadczenia. Warto skorzystać z profesjonalnej pomocy, ponieważ obiektywne spojrzenie osoby trzeciej, znającej specyfikę procedury, gwarantuje, że ten kluczowy kwestionariusz zostanie sporządzony w sposób maksymalizujący szansę na przyznanie najwyższego możliwego wsparcia.
Wiecej informacji na temat świadczenia wspierającego znajdziecie na stronie – https://vestra.info/swiadczenie-wspierajace/
Dowiedz się jak kancelaria Vestra może pomóc ci podczas postępowania – https://vestra.info/swiadczenie-wspierajace/odwolanie/
Kontakt:
📌 Adres: ul. Dworcowa 12, 84-300 Lębork
📞 Telefon Główny: 59 307 07 01
🔗 Strona: https://vestra.info/
🔗 Email: biuro@vestra.info
Artykuł powstał w ramach płatnej współpracy z firmą „Vestra”
