3 maja, w samo południe, przy Obelisku Niepodległości na Skwerze Orła Białego w Lęborku odbyły się oficjalne obchody upamiętniające 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Uchwalona w 1791 r. przez Sejm Czteroletni Ustawa Rządowa była pierwszą nowoczesną konstytucją w Europie i drugą na świecie, po amerykańskiej z 1787 roku. W uroczystości wzięli udział m.in. samorządowcy miasta, gmin i powiatu lęborskiego, służby mundurowe, harcerze, organizacje patriotyczne, społeczne oraz mieszkańcy.
Lęborskie obchody 235. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja – jednego z najważniejszych wydarzeń w polskiej historii – rozpoczęły się o godzinie 10:30 od mszy św. odpustowej w Kościele pw. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski. Sumie przewodniczył ks. Andrzej Szopiński, kanonik gremialny Kapituły Katedralnej Pelplińskiej, dyrektor ekonomiczny Kurii Diecezjalnej Pelplińskiej, diecezjalny duszpasterz samorządowców.
Przemarsz i uroczystości przy Obelisku Niepodległości
Po zakończeniu nabożeństwa nastąpił podniosły przemarsz, który poprowadziła Orkiestra Dęta Ziemia Lęborska. Za nią kroczyła Kompania Honorowa 1. Lęborskiego Batalionu Zmechanizowanego im. gen. Jerzego Jastrzębskiego, poczty sztandarowe, delegacje, samorządowcy i mieszkańcy.
Kulminacja obchodów nastąpiła przy Obelisku Niepodległości, gdzie nastąpiło podniesienie przez wojsko flagi Rzeczypospolitej Polskiej a Orkiestra Dęta Ziemia Lęborska odegrała hymn państwowy.
Tegoroczne obchody wzbogacił występ uczniów klasy trzeciej ze Szkoły Podstawowej nr 5 im. Wojska Polskiego, złożony z piosenek i wierszy oraz tańca z pomponami do poloneza Ogińskiego „Pożegnanie ojczyzny”. Uczniów do występu przygotowała nauczyciel Katarzyna Gańcza.
„Decyzja, która zmieniła bieg historii”
Na Skwerze Orła Białego głos zabrał burmistrz Jarosław Litwin, który swoje przemówienie rozpoczął od podziękowań dla uczniów SP 5. Następnie nawiązał do historii sprzed 235 lat:
„W trudnym dla Polski momencie, kilkudziesięciu ludzi zasiadło w sali sejmowej i podjęło decyzję, która zmieniła bieg historii. Warto pamiętać, w jakich okolicznościach to się stało. Polska była już po pierwszym rozbiorze – okrojona, osłabiona, otoczona przez wrogie mocarstwa. Wielu nie wierzyło, że cokolwiek da się uratować. Były głosy ostrożności, głosy rezygnacji, głosy mówiące, że nie ma sensu, że za późno, że zbyt wiele stracono. A jednak ci, którzy zebrali się tamtego dnia, zdecydowali się działać. Nie dlatego, że mieli gwarancję sukcesu – bo jej nie mieli. Ale dlatego, że uznali, iż bierność jest gorsza niż ryzyko.
Polska wolna i suwerenna przyszła dużo później – przez rozbiory i kolejne pokolenia walk. Ale tamten akt miał w sobie coś, co przetrwało: świadomość, że prawo, które się stanowi, działania, które podejmujemy, nie są tylko dla nas samych. Że mają znaczenie dla wszystkich tych, którzy przyjdą po nas” – powiedział Jarosław Litwin.
„Kompromis nie znaczy, że nikt nie jest zadowolony”
Burmistrz w swoim wystąpieniu podkreślił znaczenie Konstytucji 3 Maja jako aktu odwagi i odpowiedzialności za przyszłość państwa oraz zwrócił uwagę na aktualność jej przesłania we współczesnym życiu publicznym, w szczególności w kontekście podejmowania decyzji samorządowych i budowania kompromisu społecznego:
„W samorządzie, na co dzień, widzimy jak wiele decyzji wymaga właśnie tej trudnej równowagi – między potrzebami różnych grup mieszkańców, między tym co pilne a tym co ważne w dłuższej perspektywie. Między rozwiązaniem, które zadowoli większość, a takim, które nie skrzywdzi mniejszości. Kompromis nie znaczy, że nikt nie jest zadowolony. Dobry kompromis znaczy, że każdy dostał coś istotnego i nikt nie wyszedł pokrzywdzony.
Myślę, że tej lekcji potrzebujemy dziś. Zamiast szukać rozwiązań, które wygrywają jedną stronę kosztem drugiej, warto pytać: co możemy zrobić, żeby za wiele lat ci, którzy przyjdą po nas, powiedzieli, że podjęliśmy decyzje uczciwe i dalekowzroczne. Najlepsze decyzje, na jakie było nas stać w tej danej chwili” – zaznaczył Jarosław Litwin.
„Żebyśmy umieli patrzeć trochę dalej niż to, co widać dziś”
Burmistrz złożył życzenia wszystkim lęborczanom, nawiązując do biało-czerwonego od tulipanów, pobliskiego Ronda Solidarności.
„W 235. rocznicę Konstytucji 3 Maja życzę nam wszystkim – sobie i Państwu – żebyśmy umieli patrzeć trochę dalej niż to, co widać dziś. Żebyśmy dbali o nasze miasto i nasz kraj z taką samą troską i wizją, z jaką ktoś sadzi tulipany wiele miesięcy wcześniej wiedząc, że zakwitną dopiero wiosną” – dodał Jarosław Litwin.
Apel pamięci, salwa honorowa, kwiaty i hołd
Porucznik Damian Zagulak z 1. Lęborskiego Batalionu Zmechanizowanego im. gen. Jerzego Jastrzębskiego odczytał apel pamięci, po którym ciszę przecięła salwa honorowa.
Delegacje władz, kombatantów, służb, organizacji i mieszkańców złożyły kwiaty, oddając hołd tym, którzy tworzyli historię Polski. Rytm werbli Grupy Perkusyjnej Tremolo podkreślił wagę tej chwili.
Bezpieczeństwo uczestników zapewnili funkcjonariusze lęborskiej policji, straży miejskiej oraz druhowie Ochotniczej Straży Pożarnej w Lęborku.
O Konstytucji 3 Maja
3 maja 1791 r. Sejm Czteroletni przyjął ustawę rządową, która przeszła do historii jako Konstytucja 3 Maja. Była próbą zreformowania państwa, zabezpieczała możliwość jego rozwoju, ale wkrótce pod naciskiem sąsiednich mocarstw została zablokowana. Była pierwszą nowoczesną konstytucją w Europie i drugą na świecie, po amerykańskiej z 1787 roku. Konstytucja 3 Maja była aktem odwagi, odpowiedzialności i nadziei. Jej celem było ocalenie państwowości Rzeczypospolitej Obojga Narodów, osłabionej przez I rozbiór Polski. Ojcowie konstytucji pragnęli stworzyć silne, sprawiedliwe państwo oparte na zasadach rządów prawa, suwerenności narodu i poszanowania wolności obywateli.
Dokument wprowadzał trójpodział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą – dziś będący fundamentem demokracji na całym świecie, zniesienie liberum veto i wolnej elekcji, które wcześniej paraliżowały państwo, monarchię konstytucyjną, zastępującą słabą i rozdrobnioną władzę królewską oraz ograniczenie przywilejów szlachty na rzecz dobra wspólnego całego narodu.
Choć reformy zostały przerwane przez zbrojną interwencję Rosji już w 1792 roku, Konstytucja 3 Maja stanowi wyraz suwerenności i obywatelskiej dojrzałości narodu. Dla wielu pokoleń Polaków pozostała symbolem walki o wolność, jedność i niezależność. W czasie zaborów, wojen, okupacji i PRL świętowanie tej rocznicy było dla społeczeństwa i obywateli wyrazem wolnego ducha, niezależności i patriotyzmu.
Źródło/Zdjęcia: UM w Lęborku, Starostwo Powiatowe w Lęborku
