Z okazji dzisiejszego święta, warto przypomnieć historię o tym, jak polski weterynarz ponad 100 lat temu chciał oderwać Lębork i Bytów od Niemiec.
Szczepan Gracz urodził się 2 sierpnia 1888 r. w Sypniewie. Uczęszczał do Collegium Marianum w Pelplinie, a następnie do gimnazjum w Chełmnie, gdzie zdał egzamin dojrzałości. W czasie nauki szkolnej aktywnie działał w tajnej organizacji filomackiej. Dyplom lekarza weterynarii uzyskał w Berlinie. W 1917 r. został powiatowym lekarzem weterynarii w Lęborku. W tym też czasie kontaktował się z przedstawicielami miejscowych Kaszubów i rozpoczął przygotowania do wyzwolenia ziemi lęborskiej. Chciano dostarczyć argumentów za wkroczeniem wojsk gen. Hallera na teren ziemi lęborskiej i ziemi bytowskiej w celu przyłączenia ich do Polski. Na przełomie 1917 i 1918 r. działacze ruchu polskiego w Lęborku założyli tajną polską Powiatową Radę Ludową, której celem było rozwijanie i umacnianie wśród miejscowej ludności kaszubskiej ducha narodowego oraz prowadzenie agitacji na rzecz przyłączenia powiatu lęborskiego do Polski. Szczepan Gracz został wybrany delegatem na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu.
1 stycznia 1919 r. odbył się w Lęborku wiec Polaków z miasta i okolic, którego organizatorem był m.in. Szczepan Gracz. Wiec ten miał charakter legalny. Akcentowano bliskie wyzwolenie miejscowych Polaków i ziemi lęborskiej spod panowania niemieckiego oraz przyłączenie do Polski. Przed rozwiązaniem wiecu i rozpędzeniem uczestników przez żandarmerię zdołano formalnie zawiązać polską Powiatową Radę Ludową. Na podstawie zarządzenia nadprezydenta Prus Zachodnich i władz wojskowych w Gdańsku zakazującego wszelkiej działalności politycznej i narodowościowej Polaków w styczniu 1919 r. aresztowano wielu obywateli polskich, między innymi Szczepana Gracza, którego więziono najpierw w Lęborku, potem przeniesiono z częścią aresztowanych do więzienia w Słupsku.
Naciski Naczelnej Rady Ludowej w Gdańsku oraz interwencja dyplomatyczna Tymczasowego Rządu Polskiego sprawiły, że po prawie dwóch miesiącach aresztu i śledztwa w Słupsku wycieńczonych aresztantów wypuszczono.
Fragment memoriału Alfonsa Parczewskiego przedstawionego 28 lutego 1919 r. w biurze prac kongresu wersalskiego w imieniu rządu polskiego brzmiał następująco: Powiaty lęborski i bytowski powinny być w całości zwrócone państwu polskiemu. Prawnym tytułem ich przynależności do Prus i Niemiec był traktat rozbiorowy, wymuszony na Polsce przez Prusy. Obecnie wszystkie skutki z tego traktatu płynące powinny być skasowane.
Projekt traktatu pokojowego nie uwzględniał powyższych postulatów Polski. Traktat pokojowy z 28 czerwca 1919 r. był jeszcze bardziej niekorzystny dla Polski niż jego projekt z 7 maja. Pozostawił Niemcom cały powiat bytowski i prawie cały lęborski.
Z chwilą przejęcia części Pomorza przez Polskę na podstawie traktatu wersalskiego Szczepan Gracz zostaje powołany na wojewódzkiego inspektora weterynarii w Toruniu. Wojewoda, uwzględniając jego wcześniejsze zaangażowanie narodowe, powołał go w skład komitetu pomocy uchodźcom z terenu plebiscytowego Warmii, Mazur i Powiśla. Szczepan Gracz obronił pracę doktorską na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. Od 1925 r. kierował wydziałem w Departamencie Weterynaryjnym Ministerstwa Rolnictwa.
W 1936 r. Szczepan Gracz owdowiał i 15 września tego roku rozpoczął w Sucharach nowicjat u księży pallotynów. Studia filozoficzno-teologiczne odbył w Sucharach i Ołtarzewie. Święcenia kapłańskie przyjął 11 lutego 1940 r. w Warszawie. W czasie okupacji niemieckiej wyjechał na tereny przyłączone do Rzeszy, by spieszyć Polakom z pomocą duszpasterską. Podczas jednej z wypraw został ujęty w Łodzi przez gestapo i osadzony w więzieniu w Radogoszczy. Zmarł 11 listopada 1942 r. Po wojnie jego ciało ekshumowano i pochowano w pallotyńskiej kwaterze na cmentarzu w Ołtarzewie.
W nawie bocznej kościoła św. Jakuba Apostoła w Lęborku znajduje się tablica pamiątkowa z wizerunkiem twarzy i krótkim życiorysem księdza doktora weterynarii Szczepana Gracza z 24 listopada 1984 r. W 1991 r. imieniem Szczepana Gracza nazwano jedną z ulic w Lęborku, a rok później, w 50. rocznicę męczeńskiej śmierci, odsłonięto kamienny obelisk ku jego czci. W 2009 roku na ścianie kamienicy przy ul. Targowej nr 48, w której zbierali się założyciele Polskiej Rady Ludowej odsłonięta została pamiątkowa tablica z okazji 90-lecia proklamowania Rady.
