Wysokie temperatury mogą mieć wpływ nie tylko na wydajność, ale i bezpieczeństwo pracowników. Kodeks pracy określa obowiązki pracodawcy dotyczące zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy – również biorąc pod uwagę zmieniające się warunki jej wykonywania w związku np. z upałem. Tymczasem Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad przepisami, które zakażą dalszej pracy po przekroczeniu 35°C w pomieszczeniach zamkniętych i 32 stopni przy ciężkiej pracy na zewnątrz i wymuszą wstrzymanie zadań. Rozporządzenie ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.
Wysokie temperatury mogą naprawdę dać się we znaki – również w pracy. Zmęczeni upałem pracownicy mogą mieć trudności ze skupieniem się na swoich zadaniach. Jak poprawić ich komfort i jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy?
Czas pracy może zostać skrócony, gdy temperatura przekroczy 28°C w przypadku pracy biurowej (lekkiej) oraz 25°C w przypadku pracy fizycznej (ciężkiej). Skrócenie czasu pracy w takich warunkach jest prawem, a nie automatycznym obowiązkiem pracodawcy.
Obowiązki pracodawcy w zależności od temperatury:
- Powyżej 25°C (praca na zewnątrz): Obowiązek zapewnienia pracownikom nieodpłatnych napojów profilaktycznych (np. wody) w ilości zaspokajającej ich potrzeby.
- Powyżej 28°C (praca biurowa): Pracodawca może (ale nie musi) skrócić czas pracy lub wprowadzić dodatkowe przerwy.
- Powyżej 32°C (w praca na zewnątrz): Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad przepisami, które po przekroczeniu tej temperatury zakażą dalszej pracy na zewnątrz i wymuszą wstrzymanie zadań.
- Powyżej 35°C (w pomieszczeniach): Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad przepisami, które po przekroczeniu tej temperatury zakażą dalszej pracy w pomieszczeniach zamkniętych i wymuszą wstrzymanie zadań
- Powyżej 30°C (procesy technologiczne): Jeżeli wysoka temperatura wynika ze specyfiki technologii (np. huta), pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom klimatyzowane pomieszczenia do odpoczynku.
W sytuacji, gdy ze względu na warunki atmosferyczne dochodzi do pogorszenia warunków pracy, pracodawca powinien podjąć działania, by je poprawić.
Przykładem takich działań mogą być:
- skrócenie czasu pracy pracowników,
- wprowadzenie dodatkowych przerw w pracy,
- zapewnienie klimatyzowanych pomieszczeń do odpoczynku,
- zapewnienie klimatyzacji w pomieszczeniach pracy.
Skrócenie czasu pracy
Zgodnie z przepisami prawa pracy pracodawca może w upalne dni wprowadzić dodatkowe przerwy albo pozwolić pracownikowi na wcześniejsze wyjście z pracy. Zależy to jednak wyłącznie od dobrej woli pracodawcy. W przypadku wcześniejszego wyjścia – nie może ono powodować obniżenia wynagrodzenia pracownika.
Przerwy regeneracyjne
W ostatnich latach rośnie popularność oferowanych przez niektórych pracodawców tzw. przerw regeneracyjnych w pokojach relaksu.
Wysokość temperatury
Chociaż istniejące regulacje nakładają na pracodawcę obowiązek zapewnienia w pomieszczeniach odpowiedniej temperatury, wymiany powietrza oraz zabezpieczenia przed wilgocią oraz niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, to jednak – co do zasady – nie określają maksymalnej temperatury powietrza, w jakiej praca może być wykonywana w pomieszczeniach.
Klimatyzacja
Zmniejszenie związanych z upałami uciążliwości pracy w pomieszczeniach jest możliwe między innymi dzięki zapewnieniu właściwej wentylacji oraz klimatyzacji pomieszczeń. Stosowanie takich rozwiązań zwalnia pracodawcę z obowiązku zapewnienia napojów pracownikom wykonującym pracę w pomieszczeniach zamkniętych, o ile temperatura w takich pomieszczeniach nie przekracza 28 stopni Celsjusza.
Zimne napoje dla pracowników
Kiedy temperatura w pomieszczeniu jest wyższa i występują upały, pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom nieodpłatnie zimne napoje (w ilości zaspokajającej potrzeby). W takiej sytuacji nie ma znaczenia to, czy stanowisko pracy jest wyposażone w klimatyzację czy też nie.
Dotyczy to sytuacji, gdy temperatura w pomieszczeniu przekracza 28°C lub 25°C przy pracy na otwartej przestrzeni.
Niezależnie od tego, czy praca jest wykonywana w pomieszczeniu czy na otwartej przestrzeni, napoje powinny być dostępne dla pracowników w ciągu całej zmiany roboczej.
Poza napojami, wymagania obejmują także:
– Ulgowe traktowanie: Pracodawca może (lecz nie musi) wprowadzić dodatkowe przerwy regeneracyjne wliczane do czasu pracy lub skrócić czas pracy bez obniżania pensji.
– Klimatyzacja i wentylacja: Utrzymywanie sprawnych systemów dbających o obieg powietrza.
– Dodatkowe obowiązki (prace na zewnątrz): Zapewnienie nakryć głowy, odzieży chroniącej przed słońcem, kremów z filtrem UV oraz organizowanie przerw w cieniu.
Kary dla pracodawców
Nierespektowanie przez pracodawcę tego obowiązku stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1 do 30 tys. złotych.
Większa ochrona młodocianych
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 roku w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac, pracownicy z tej grupy nie mogą pracować w pomieszczeniach, w których temperatura przekracza 30 stopni Celsjusza, a wilgotność względna powietrza – 65 proc. Jeżeli te wartości są wyższe, to pracodawca ma obowiązek zwolnić ich z obowiązku świadczenia pracy.
Źródło: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej/gov.pl
