W niedzielę, 27 września, w Gęsi, Białogardzie i Krępie Kaszubskiej odbyły się uroczystości poświęcone pamięci więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof oraz ofiar Marszu Śmierci. Na początku 1945 r., w warunkach ostrej zimy z 20-stopniowymi mrozami, kilkanaście lub kilka dni przed wyzwoleniem, życie straciło ok. 4 tys. osób. Pozostali zostali zamordowani przez eskortę, lub też zbiegli podczas postojów, korzystając z pomocy mieszkających w okolicy Kaszubów.
Uroczystości upamiętniające Marsz Śmierci więźniów KL Stutthof corocznie odbywają się w ostatnią niedzielę września w Gęsi w gminie Wicko przy Pomniku Ku Czci Pomordowanych Więźniów Stutthof i na Cmentarzu Ofiar Marszu Śmierci z KL Stutthof w Krępie Kaszubskiej w gminie Nowa Wieś Lęborska. Obie miejscowości znajdowały się na trasie marszu.
W tegorocznych uroczystościach rocznicowych uczestniczyli m.in.: parlamentarzyści, przedstawiciele władz samorządowych, duchowni, radni, przedstawiciele służb mundurowych, mieszkańcy, członkowie rodzin ofiar Marszu Śmierci, uczniowie i nauczyciele, a także uczestnicy trzydniowego Rajdu Rowerowego Pamięci Ofiar Marszu Śmierci, którzy w ten szczególny sposób uczcili pamięć ofiar, przemierzając trasę związaną z historią ewakuacji więźniów KL Stutthof.
Powiat lęborski reprezentowali: wicestarosta Adrian Wenta, przewodniczący Rady Powiatu Mirosław Tandek oraz wiceprzewodniczący Rady Powiatu Adam Dominiecki.
Gęś, Białogarda i Krępa Kaszubska
– Obchody rozpoczęły się pod Pomnikiem Ku Czci Pomordowanych Więźniów Stutthof w Gęsi, gdzie oddano hołd więźniom, którzy w styczniu 1945 roku, podczas ewakuacji obozu, przemierzali w dramatycznych warunkach Pomorze. Następnie w Kościele pw. św. Jana Chrzciciela w Białogardzie odprawiona została msza święta. Główna część uroczystości odbyła się na Cmentarzu Ofiar Marszu Śmierci z KL Stutthof w Krępie Kaszubskiej – informuje Starostwo Powiatowe w Lęborku.
„Z drugiej strony drogi”
Szczególnym momentem uroczystości był montaż słowno-muzyczny przygotowany przez uczniów Zespołu Szkół im. Męczenników Marszu Śmierci KL Stutthof w Garczegorzu. Tegoroczny program nosił tytuł „Z drugiej strony drogi – kaszubskie świadectwo Marszu Śmierci”. Młodzież przedstawiła wydarzenia zimy 1945 roku z perspektywy mieszkańców Kaszub, którzy byli świadkami przechodzących przez ich miejscowości kolumn więźniów. Była to opowieść o strachu i bezradności, ale również o próbach niesienia pomocy ludziom skrajnie wycieńczonym marszem.
Plakat i kaszubska chusta
Do tej perspektywy nawiązywał również plakat tegorocznych obchodów, w którym wykorzystano tryptyk autorstwa Józefa Łapińskiego – byłego więźnia KL Stutthof i uczestnika Marszu Śmierci. Oryginały jego prac można oglądać w Izbie Pamięci Ofiar Marszu Śmierci Więźniów Obozu Koncentracyjnego KL Stutthof w Krępie Kaszubskiej.
Ważnym symbolem tegorocznych obchodów stała się również kaszubska chusta z kolorowym haftem, nawiązująca do pomocy niesionej więźniom przez mieszkańców Kaszub, a jednocześnie symbolizująca nadzieję i ludzką solidarność w czasie wojennego dramatu.
Byli świadkami dramatu więźniów
– Uroczystości były nie tylko hołdem dla ofiar. Stały się również przypomnieniem historii widzianej oczami tych, którzy w 1945 roku stali „z drugiej strony drogi” – byli świadkami tragedii więźniów i, mimo własnego strachu i bezsilności, próbowali nieść im pomoc. Pamiętamy. Cześć Ich Pamięci – podsumowują uroczystości przedstawiciele Starostwa Powiatowego w Lęborku.
Obchody odbyły się pod Honorowym Patronatem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
O Marszu Śmierci
Przypomnijmy, że uroczystości upamiętniają wydarzenia z początku 1945 r., kiedy z obozu KL Stutthof pędzono w katorżniczym marszu prawie 11 tys. więźniów. Uformowani w 9 kolumn w ciągu 10 dni mieli przebyć od 120 do 170 km, do ośmiu obozów ewakuacyjnych w miejscowościach: Krępa Kaszubska, Gęś, Tawęcino, Gniewino, Toliszczek, Rybno, Nawcz i Łówcz. W warunkach ostrej zimy z 20-stopniowymi mrozami, kilkanaście lub kilka dni przed wyzwoleniem, życie straciło ok. 4 tys. osób. Pozostali zostali zamordowani przez eskortę, lub też zbiegli podczas postojów, korzystając z pomocy mieszkających w okolicy Kaszubów.
Po wojnie na całej trasie Marszu Śmierci przeprowadzono prace ekshumacyjne w celu przeniesienia rozsianych po całym Pomorzu ciał do zbiorowych mogił. Jedna z nich znajduje się w Krępie Kaszubskiej, gdzie zgromadzono prochy prawie 900 osób. Według szacunków badaczy historii, w Gęsi straciło życie prawie 500 więźniów, których upamiętnia obelisk wzniesiony w 2001 roku w formie prostokątnej ściany obłożonej metalowymi płytami stylizowanymi na karty obozowej kartoteki.
Czytaj też:
Uczcili ofiary Marszu Śmierci [ZDJĘCIA]
78 rocznica Marszu Śmierci więźniów KL Stutthof
Pobiegli w hołdzie ofiarom Marszu Śmierci [Zdjęcia]
Źródło: Starostwo Powiatowe w Lęborku
