Od 13 kwietnia weszły w życie zmiany w przepisach dotyczących zasiłków i orzecznictwa lekarskiego. Nowelizacja precyzuje zasady odbierania świadczeń za nieprawidłowe wykorzystywanie eZLA, wprowadza nowe mechanizmy kontroli i modyfikuje wymogi kadrowe dla personelu medycznego zatrudnianego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Ubezpieczony może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeżeli w czasie orzeczonej niezdolności do pracy będzie: wykonywać pracę zarobkową lub podejmować aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia. Nowe przepisy doprecyzowują te pojęcia.
Praca zarobkowa to każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonania. Wyjątkiem są tzw. czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczność, jednak polecenie pracodawcy nie jest uznawane za taką okoliczność.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia bądź rekonwalescencji. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego ani wspomniane wyżej czynności incydentalne wynikające z istotnych okoliczności.
– Zasada ogólna pozostaje bez zmian: okres zwolnienia musi służyć odzyskaniu zdrowia. Każdy przypadek aktywności podjętej w trakcie e-ZLA będzie, tak jak dotychczas, weryfikowany i oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy – informuje Krzysztof Cieszyński, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa pomorskiego.
Jak przebiega kontrola prawidłowego wykorzystywania zwolnień?
ZUS podkreśla, że kontrola ma na celu sprawdzenie, czy ubezpieczony nie wykorzystuje zwolnienia niezgodnie z jego przeznaczeniem. Zmiany w ustawie zasiłkowej regulują teraz precyzyjnie:
- uprawnienia i obowiązki kontrolerów (np. prawo do legitymowania osoby kontrolowanej w celu ustalenia tożsamości),
- obowiązki osób kontrolowanych,
- zasady przeprowadzania kontroli oraz sporządzania protokołu,
- tryb składania zastrzeżeń do ustaleń kontroli.
Zmiany w orzecznictwie lekarskim ZUS
Od 13 kwietnia 2026 r. zaczęły obowiązywać nowe zasady dotyczące kwalifikacji i zatrudniania kadry medycznej w ZUS:
- Poza lekarzami orzecznikami, decyzje w określonych sprawach będą mogli wydawać specjaliści z innych dziedzin:
– fizjoterapeuci – w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej,
– pielęgniarki i pielęgniarze – w sprawach o niezdolność do samodzielnej egzystencji.
- Orzekać będą mogli nie tylko specjaliści, ale także lekarze w trakcie specjalizacji oraz lekarze z 5-letnim stażem pracy (nawet bez tytułu specjalisty).
- Kadra medyczna będzie mogła świadczyć pracę na podstawie umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług (B2B/zlecenie).
Zmiany te to etap reformy orzecznictwa. Kolejne modyfikacje, dotyczące organizacji postępowań i nowego trybu wydawania orzeczeń, wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.
Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych / Oddział w Gdańsku
